B?L?MSEL olmas? ile birlikte bir tak?m zorluklardaB?L?MSEL olmas? ile birlikte bir tak?m zorluklarda

B?L?MSEL ARA?TIRMALARDA ET?K

Mert SAÇLI

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Özet

            Etik konusu insano?lunun varolu?undan
beri üzerinde tart??t??? ve gün geçtikçe üzerinde farkl? çal??malar yap?lan ve
popülaritesini koruyan bir kavramd?r. Bilim eti?i ise bilimsel ara?t?rma
sistemati?inde içinde bir tak?m düzenlemeler içeren ‘etik’, ‘ahlak’
kavramlar?yla ili?kili bir kavramd?r ve içerisinde bir tak?m yakla??mlar,
s?n?fland?rmalar ve teoriler bar?nd?r?r. Teknolojik geli?melerle birlikte
bilimin ilerleme h?z? artas?na ra?men bilimsel ara?t?rmalarda ise etik d???
davran??larda buna paralel art?? göstermi?tir. Bu çal??mada bilimsel
ara?t?rmalarda yap?lan etik d??? kavramlar?n s?n?fland?r?lmas?, yap?lan
davran??lardan örnekler, baz? sebepleri ve etik d??? hareketler için uygulanan
yöntemler incelenmi?tir.

1.Giri?

            Günümüzde teknolojinin h?zla
geli?mesi ile birlikte insano?lu bilgiye daha kolay, pratik, h?zl? ve ucuz
yolla ula?abilmektedir. Bilgiye eri?imin h?zl? olmas? ve bilginin ön plana
ç?kmas? sebebiyle baz? ara?t?rmac?lar bulundu?umuz ça?? ‘bilgi ça??’ veya
‘bili?im ça??’ olarak adland?rmaktad?r. Bilgiye eri?imin daha ula?abilir olmas?
ile birlikte bir tak?m zorluklarda birlikte gelmi?tir. Do?ru bilgiye
ula??m,  bilginin as?l kayna??na eri?im,
üretilen bilginin kayna??na eri?im gibi çe?itli sorunlar ortaya ç?km??t?r.
‘Do?ru bilgi tüketicisi’ ve ‘do?ru bilgi üreticisi’ olmak kavramlar? üzerinde
ara?t?rmalar ve çal??malar yap?lmaktad?r. Bu kavramlar? incelendi?inde ‘etik’
ve ‘ahlak’ kavramlar? kar??m?za ç?kmaktad?r. Etik kavram? birçok farkl? alan?n
gündemindedir. ?? eti?i, ili?ki eti?i, bilimsel ara?t?rmalarda etik vb.
kavramlarla ifade edilmektedir.

            Bilimsel etik ise bilim ve bilimsel
konularda yap?lan çal??malarla alakal? bölümü içermektedir. Bir bilimsel
ara?t?rma safhalar? ?u ?ekilde s?n?fland?rabilir: problemi görme – gözlem ve
ara?t?rma konusunun belirlenmesi- ara?t?rma problemini tan?mlama-konuyla
ili?kili kaynaklar?n taranmas?-hipotezlerin yaz?lmas?-ara?t?rma yöntem ve
modelini belirleme-verilerin toplanmas? ve analizi-ara?t?rman?n sonuçland?r?lmas?
ve ara?t?rma raporunun yaz?lmas?d?r. Bir bilimsel ara?t?rman?n ilk a?amas? olan
problemi görme safhas?ndan da anla??laca?? üzere bir bilimsel ara?t?rma
problemin var olup olmad???n? anlamak için bile kendinden önce yap?lan
çal??malara ihtiyaç duymaktad?r. Bilimsel ara?t?rmalar üzerine koyularak
sistematik olarak ilerler. Bundan ?unu anlamak mümkündür bilimsel ara?t?rmalar
problemin varl???ndan emin olmak safhas?ndan ba?layarak kendinden önceki
çal??malar? incelemi? olmak zorundad?r. Bu noktada çal??man?n ilgili oldu?u
çal??malar üzerinde yap?lacak al?nt?lar?n gösterilmesi ve referanslar?n
özellikleri hakk?nda çe?itli düzenlemeler yap?lm??t?r. Bu çal??mada bilimsel
ara?t?rmalarda yap?lan etik d??? kavramlar?n s?n?fland?r?lmas?, yap?lan
davran??lardan örnekler, baz? sebepleri ve etik d??? hareketler için uygulanan
yöntemler incelenmi?tir.

2.Bilimsel Etik

            Bilim hakk?nda çe?itli tan?mlamalar
yap?lmaktad?r. Bir tan?ma göre Bilim, gerçe?i arama eylemidir(?nci,2009:69).
Ba?ka bir tan?ma göre ise belirlenen problem üzerine önyarg?s?z, gözlem, deney
ve ara?t?rmalarla desteklenerek insanl???n faydas?na kullanabilecek bilgi,
bilgi teknolojileri ve tüm ç?kt?lar? bilimdir. Etik ise insanlar aras?ndaki
ili?kilerin temelinde yer alan de?erleri, • ahlaki bak?mdan iyi ya da kötü; •
do?ru ya da yanl?? olan?n niteli?ini ve temellerini ara?t?ran felsefe dal?
olarak tan?mlanmaktad?r. (Uzbay, 2006:19).

            Etik kavram?n?n epistemolojik kökeni
Yunanca ‘da töre, gelenek anlam?na gelen ‘ethos’ sözcü?üne dayand?r?lmaktad?r.
Günümüzde etik ve ahlak kavramlar? birbiriyle direk ili?kilidir ve birbiri
yerine s?kl?kla kullan?lmaktad?r. Bilimsel etik ise eti?in bir alt koludur.
Bilimsel etik, etik konular?n?n bilimsel ara?t?rmalar uygulanmas? olarak
aç?klanabilir. Bilimsel etik bilimsel ara?t?rmalar?n insano?lu ve çevreye kar??
sorumluluklar?ndan ara?t?rma sonuçlar?nda gösterilecek referansa kadar olan tüm
konular? kapsayan çok geni? bir konudur.

            Bilimsel etik d??? davran??lar uzun
y?llard?r ülkemizde ciddi problemler te?kil etmektedir. Türkiye Bilimler
Akademisinin 2002’de yapt??? bir ara?t?rmaya göre son 20 y?lda ‘etik d???
davran??lar?n’ ciddi boyutlarda art?? gösterdi?ini vurgulamaktad?r (TÜBA Bilim
Eti?i Komitesi, 2002). Yay?mlanan raporda etik d??? davran??lar
s?n?fland?r?lm??, sebepleri incelenmi? ve çözümler aranm??t?r.

            Bilimsel etik sadece ara?t?rma ve
ara?t?rma raporlar?nda yap?lan al?nt?lar?n baz? kriterlere göre yap?lmamas?
de?ildir. Bilimsel eti?in kapsam? içerisine yap?lan ara?t?rmalar?n ara?t?rma
ilkeleriyle ba?da?mas? gerekir (Uçak, Birinci, 2008).

Bilim
eti?inde temel ilkeler ?u ?ekilde s?n?fland?rabilir(TÜBA Bilim Eti?i Komitesi,
2002:65):

Ø  Gerçe?e
uygunluk: Bilimsel ara?t?rmalarda veriler bilimsel yöntemler kullan?larak elde
edilmeli ve deney ve gözlemlere dayand?r?lmal?. Veriler de?erlendirilirken
bilimsel yöntemlerin d???na ç?k?lmamal?. Sonuçlar oldu?u gibi yans?t?lmal?,
sonuçlarda herhangi bir sapt?rma yap?lmamal?.

Ø  Bilimsel
Ara?t?rman?n Zarar vermemesi: Ara?t?rma ilkelerine göre bir bilimsel ara?t?rma
insana, çevreye, do?aya fayda sa?layacak ve/veya herhangi bir zarar? olmayacak
bilgi ve çal??malar? içermesi gerekmektedir. Ara?t?rma ilkelerine göre,
ara?t?rma insan ki?ili?ine, hayat?na, temel haklar?na sayg?l? olmal?; ara?t?rma
do?aya, çevreye ve hayvanlara zarar vermemelidir. Hayvanlar kullan?larak
yap?lan çal??malar deney hayvanlar?n?n görebilece?i zararlar ve çekebilece?i
zararlar olmadan yap?lmal?d?r.

Ø  Sorumluluk
ve Haklar: Bilimsel ara?t?rma sonuçlar?nda ç?kan olabilecek zararl? uygulamalar
konusunda toplumu uyarmak ve vicdani tercihe göre toplum ve çevre zarar?na
olabilecek ara?t?rmalara kat?lmamak bilim insanlar?n?n sorumluluklar?ndand?r.

Ø  Yazarlar:
Yap?lan ara?t?rmalar?n sonuçlar? ve ç?kt?lar? yay?nlan?rken ara?t?rma sürecinde
katk?da bulunan ki?ilerin tümünün ismi yaz?lmal? ve ara?t?rmaya dahil olmayan
ki?ilerin ismi yaz?lmamal?.

Ø  Kaynak
Gösterme ve al?nt?lar: Bilimsel yay?nlar (bildiriler, makaleler, sunular vb.)
daha önceden yap?lm?? bir çal??ma, yay?nlanm??/yay?nlanmam?? yay?nlardan
yap?lan at?flar bilimsel kaynak gösterimi kurallar?na uygun olarak yap?lmal?.

Ø  Akademik
Etkinlerde Etik: Bilim insan? akademik ya?am?n?n bütününde, yönetim ve akademik
de?erlendirilmelerde bilimsel liyakati temel olarak almal? ve bu kurallar?n
d???na ç?k?lmas?na izin vermemeli. S?navlarda, tez savunmanlar?nda, bilimsel sunumlarda
liyakat ölçülerinin d???na ç?kmamal?.

3.Etik D??? Davran??lar

            Etik kavram? sosyoloji, psikoloji,
felsefe gibi birçok konunun çal??ma alan?na girmektedir. Etik konusu hakk?nda
farkl? s?n?fland?rmalar yap?lmaktad?r. Genel olarak etik kavram?n? göreli ahlak
yakla??m? ve evrensel ahlak yakla??m? olarak s?n?fland?rmak mümkündür. Bu
yakla??mlarda davran??sal olarak hangi konunun etik ve/veya ahlak s?n?rlar?
içerisine girdi?i tart???lmaktad?r.

             Bilimsel olarak etik- etik d??? davran??lar
ise birçok kurum taraf?ndan s?n?fland?r?lm?? içerisinde bir tak?m farkl?l?klar
bar?nd?rsa da genel çerçeve itibariyle etik d??? davran??lar ve yöntemleri
belirlidir.

            Birçok ara?t?rmac? birçok kurum etik
d??? davran??lar? farkl? ?ekilde s?n?fland?rm??. Kansu & Ruacan (2002:764)
etik d??? davran??lar? 3 grupta toplam??t?r: (1) Bilimsel korsanl?k: Ba?ka
ara?t?rmac?lar?n verilerini izinsiz bir ?ekilde bir bölümünü veya tamam?n?
almak. (2) Bilimsel A??rma:  Yay?nlanm??/yay?nlanmam??
ba?ka ara?t?rmac?lar?n fikir, yaz? ve çal??malar?n?n bir k?sm?n? veya tamam?n? ,
(a??rma) ald??? ki?ilere gereken ?ekilde at?f yapmadan kendisininki gibi
göstermek, söylemek veya yay?mlamak. (3) Uydurma, Yalan Yazma, Yoktan Var Etme:
Verilerin “sapt?r?lmas?” veya var olmayan bilgilerin/verilerin “yoktan var edilmesi”
(kuru laboratuvar ve ara?t?rmac?n?n oturdu?u yerden veri uydurmas?)

            TÜB?TAK ise etik d??? faaliyetleri ?u
?ekilde s?n?fland?rm??t?r(TÜB?TAK,2006):

Ø  Uydurma
(fabrication): Ara?t?rma için kullan?lan veya kullan?lan verileri gerçek d???
olarak üretmek ve yay?nlamak.

Ø  Çarp?tma
(falsifi cation): Ara?t?rma için kullan?lan anket, benzetim, formüller ve dahil
olan bütün materyalleri gerçek d??? istenilen s?n?rlar için düzenlemek.

Ø  A??rma
(plagiarism): Ba?ka ara?t?rmac?lar?n yapm?? olduklar? çal??malar? at?f
göstermeden veya at?f kurallar? d???nda kendi çal??mas? gibi kullanmak.

Ø  Duplikasyon
(duplication): Ara?t?rma sonucunu ayn? ?ekilde birden fazla kere kullanmak ve
yay?nlamak

Ø  Dilimleme
(Least Publishable Units): Ara?t?rma sonuçlar?n? birden fazla kere yay?nlamak
ad?na bölmek ve bütünlü?ünü bozmak.

Ø  Destek
belirtmeme: Baz? kurum ve kurulu?lardan taraf?ndan desteklenerek yürütülen
ara?t?rmalar?n sonuçlar?n? sunarken ve raporlar?n? yay?nlarken kurum/kurulu?
deste?ini belirtmemek.

Ø  Yazar
adlar?nda de?i?iklik yapma: Ara?t?rmaya dâhil olan bütün ara?t?rmac?lar?n
sunumlarda ve yay?nlanan rapor, bildiri ve makalelerde isimlerinin hepsinin yer
almas?. Ara?t?rmaya dâhil olmayan yazarlar?n yer alm?? gibi gösterilmesi.

Ø  Di?er:
Ara?t?rma ve ara?t?rmac?n?n insan?n temel haklar?na, çevreye, do?aya ve
ara?t?rma ilkeleriyle çeli?en davran??larda bulunmas?.

Görüldü?ü üzere farkl? grupland?rmalar ve
s?n?fland?rmalar bulunsa da bilimsel etik ve etik d??? davran??lar?n genel çerçevesi
yukar?da aç?kland??? gibidir.  Burada
ba?l?ca yap?lan hatalar?n ba??nda intihal(plagiarism) gelmektedir.  Yap?lan bir ara?t?rmaya göre bir dergide
yay?n eti?ine uymayan durumlar olarak %20.6 ile en fazla “Ba?kalar?na ait
bilgi, örnek, vaka ya da verilerin izinsiz ve kaynakçada gösterilmeden
yay?nlanmas?” ve “Ba?kalar?na ait eserlerden kaynak verilmeden al?nt? yap?lmas?
olarak gösterilmi?tir. Burada intihal konusuna biraz daha fazla de?inmek
gerekmektedir.

            ?ntihal “ba?kalar?n?n yaz?lar?ndan
bölümler, dizeler al?p kendisininmi? gibi gösterme veya ba?kalar?n?n konular?n?
benimseyip de?i?ik biçimde anlatma” olarak tan?mlanmaktad?r (TDK, 2007). At?f, temel
i?levi; at?f yapan ile at?f yap?lan belge aras?nda bir ba? kurmak olarak
tan?mlanmaktad?r (Smith, 1981, s.84, aktaran Al ve Co?tur, 2007, s.144).  ?ntihal kullan?lan kayna?a at?f yap?lamas?
de?ildir. ?ntihal at?f yap?larak ve at?f yap?lmadan olarak iki ayr? ?ekilde
s?n?fland?r?labilir. ( Plagiarism, 2017). Kaynak göstermeden yap?lan intihaller
?u ?ekildedir:

Ø  Hayalet
Yazar (The ghost writer): Bir ba?ka kaynaktan oldu?u gibi sözcük-sözcük almak.

Ø  Mevcut
Yaz? (The potluck paper) : Birden çok kaynaktan al?nt?layarak kendi yaz?
olu?turup kendi çal??mas? gibi göstermek.

Ø  Zay?f
Saklama (The poor disguise): Baz? sözcükleri/söz öbeklerini de?i?tirerek
al?nt?y? gizleme

Ø  Kendinden
A??rma (The self-stealer): Yazar?n önceki kendine ait çal??malar? birebir
kopyalamas?

Ø  Fotokopi
(The Photocopy): Bir kaynaktan kopyala-yap??t?r mant???yla bir bölümü (ç)almak

Ø  Emek
Tembelli?i (The Labor of Laziness): Çal??ma için emek sarfetmek yerine tüm
çaban?n di?er yap?lm?? olan al?nt?lar? bulup onlarla doldurmak.

Kaynak
göstererek yap?lan intihaller ise ?u ?ekilde s?n?fland?rabilir( Plagiarism,
2017):

Ø  Unutulan
Dipnot (The forgotten footnote): At?f yap?lan çal??man?n yazar?n?n ad?
verilerek fakat di?er bilgilerinin verilmeyip orijinaline ula??lma ihtimalini
ortadan kald?rma.

Ø  Yanl??
Bilgilendirme (The misinformer): At?f yap?lan kayna??n bilgilerini yanl??
olarak doldurma

Ø  Fazla
Mükemmel Al?nt? (The Too-Perfect Paraphrase): Bire-bir yap?lan at?fta yazar?n
t?rnak i?areti koymamas?.

Ø  Becerikli
At?f Yapma (The Resourceful Citer): Çal??man?n bütünün tüm kaynaklardan
at?flardan olu?mas?, çal??man?n at?f harici orijinal fikir içermemesi.

Ø  Mükemmel
Suç (The Perfect Crime): Çal??man?n bir tak?m yerlerinde ba?ka çal??malara at?f
vermesi fakat al?nt?lanan di?er k?s?mlarda al?nt? yapmayarak çal??ma kendine
aitmi? gibi göstermesi.

4. Bilimsel
Ara?t?rmalarda Etik D??? Davran??lar?n Ba?l?ca Nedenleri ve Önlenmesi

            Bilimsel ara?t?rmalarda yap?lan etik
d??? davran??lar?n birçok sebebi olabilir. Bunlar bireysel baz? özelliklerden
olabilece?i gibi kültür, toplum ve ekonomik kaynakl? olabilir. Bilimsel etik
d??? davran??lar y?llard?r bilimsel ara?t?rmalar ve akademik bazda y?llard?r
gündemdedir fakat son y?llarda internetin etkisiyle etik d??? davran??larda
ciddi oranda art?? gözlemlenmi?tir. Yay?mlanan bilimsel çal??malar?n kolay bir
?ekilde eri?ilmesi ve daha önceden bulunmu? verilere kolay eri?im ile birlikte
amiyane tabirle ‘yap?lm??? var neden yenisini yapas?n ki!’ felsefinden etik
d??? davran??larda son y?llarda patlama ya?anm??t?r. ?nternet kullan?m?n?n
artmas? ile etik d??? davran??lar?n artmas? aras?nda yap?lm?? birçok çal??ma
vard?r (Akbulut ve di?erleri, 2007:2).  Yüksek Ö?renim Kurumu (YÖK) taraf?ndan ayn?
çal??mamalar?n tekrar yap?lmamas? için Yüksek Lisans ve Doktora çal??malar?n?
yay?nlad??? Ulusal Tez Merkezi ise pozitif olarak yap?lan çal??malar?n
kalitesinin ?effaf biçimde ortaya ç?kmas?n?n yan?nda; negatif ba?lamda yap?lan
ödev, proje ve di?er tezlerde çok s?k kullan?lan intihal kaynaklar?ndan biri
olmu?tur.

            Etik d??? davran??lar?n çok farkl?
sebepleri olabilir. Etik d??? davran??lar?n tek sebebini internet kullan?m? ile
s?n?rlanmak do?ru de?ildir. Türkiye Bilimler Akademisi bu davran??lar? ?u
?ekilde s?n?fland?rm??t?r (TÜBA Bilim Eti?i Komitesi, 2002:40):

Ø  ?lk
olarak bireylerin e?itim ve ö?retim a?amalar?n?n ba??nda bilimsel ara?t?rma
sürecinin ö?retilmemesi ve bilimsel ara?t?rma etik e?itimi verilmemesidir.

Ø  ?kinci
olarak insano?lunun varolu?undan beri ?öhret duygusu ve üne kavu?ma olgusunun
bilimsel hayata da yans?mas?d?r. Akademik çevrede, toplumda ve çevrede ?öhret kazanma
duygusu ile sadece genç bireyler de?il daha deneyimli bireyler bile bu sebeple
birçok etik d??? ihlal yapabilmektedir.

Ø  Bilimsel
sayg?nl???n çok fazla say?da akademik makale, bildiri vb. yay?nlayarak olaca??
dü?üncesi ile akademik bireylerin önceki bölümde aç?klanan özellikle kendinden
çalma ve di?er intihallerle yay?n say?s?n? art?rmas?. Özet olarak bilimsel
niceli?in, bilimsel niteli?in önüne geçmesi.

Ø  Son
olarak bilimsel ara?t?rmalar?n BAP, TÜB?TAK, YÖK bursu gibi çe?itli kurumlardan
maddi olarak desteklenmesi ve maddi deste?in yeterli say?da akademik yay?n
yap?lmamas? sonucunda kesilmemesi amac?yla ara?t?rmac?lar ve akademisyenler
etik d??? hareketlere ba?vurabilir.

Bilimsel ara?t?rmalarda etik d???
davran??lar?n en büyük sebebi e?itim ve bilgi yoksunlu?udur. E?itim hayat?nda
bilgi-birikimin her düzeyde artt??? bilinse de her türlü akademik düzeyde etik
d??? davran??lar?n yayg?n oldu?u bilinmektedir. Normal ?artlarda lisansüstü
e?itim seviyesinde etik d??? davran??lar?n azalaca?? dü?ünülsene de yap?lan
ara?t?rmalar lisansüstü seviyesinde de yayg?n olarak etik d??? davran??lara
ba?vuruldu?u göstermi?tir (Pecorari ,2003:317). 
Bu sebeple etik d??? davran??lar?n engellemesi amac?yla üniversiteler,
bilimsel organizasyonlar, dergiler, ve akademik örgütler farkl? yöntemler
kullanmaya ba?lam??lard?r. ?nternetin yayg?nla?mas? her ne kadar etik d???
faaliyetleri yayg?nla?t?ran bir araç olsa da yap?lan intihalleri bulurken de
bir o kadar faydal? bir araçt?r. Etik d??? davran??lar?n tespiti için akademik
camiada kullan?lan birçok program vard?r. Bu programlar çal??may? daha önce
taranm?? ödevleri, tezleri ve tüm internet kaynaklar? ile k?yaslayarak bir
benzerlik indeksi vermekte ve yaz?lm?? cümleleri ve sözcükleri k?yaslayarak
etik d??? davran??lar?n tüm boyutlar?n? ortaya koymaktad?r. Bu programlardan
baz?lar? ?unlard?r:

Ø  Urkund

Ø  Turnitin

Ø  Plagiarisma

Ø  Plagium

Ø  Viper

Ø  Word
Check

Ø  iThenticate

Ø  CatchItFirst

5.Sonuç

            ‘Etik’ konusu ‘ahlak’ kavram? ile
birlikte irdelenmi? olup insano?lunun varolu?undan beri incelemesi konusu
olmu?tur. Etik konusu farkl? disiplinlerin çal??ma konusu olup i? eti?i, davran??
eti?i, hukuk eti?i, bilim eti?i gibi kavramlarla incelenmi?tir. Bilim eti?i ise
bilimsel ara?t?rmalar içerisinde s?n?rlar? bir tak?m düzenlemeler ve olgular?
belirten etik konusunun alt dal?d?r. Bilimsel ara?t?rmalarda etik ve etik d???
davran??lar farkl? kurumlar ve ki?iler taraf?ndan s?n?fland?r?lm?? fakat özet
olarak birçok konuda ayn? ?eyi söylemektedir. Etik d??? davran??lar?n sebebi
bireysel olabilece?i gibi çevre, toplum bask?s? ve ekonomik nedenlerle de
olabilir. Etik d??? davran??lar?n akademik boyutta ve bilimsel ara?t?rma
mecralar?nda engellemesi amac?yla internetin de yard?m?yla farkl? programlar
vas?tas?yla önemli ölçüde etik d??? davran??lar benzerlik yüzdesi ile birlikte
tespit edilebilmektedir.

 

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Berna Arda , “Bilimsel
bilgi üretiminde yay?n eti?i”, (2001) http://uvt.ulakbim.gov.tr/tip/sempozyum1/barda.pdf(
Eri?im Tarihi: 31.12.2017)

Emin Kansu, ?evket
Ruacan, “Bilimsel Etik: Bölüm I, Bilimsel Yan?ltman?n Günümüzdeki Durumu:
Türleri, Nedenleri, Önlenmesi ve Cezaland?r?lmas? (Derlemeler)”, Türk Kardiyoloji Derne?i Ar?ivi, Vol.30,
2002, s.763-767.

Osman ?nci, “Bilimsel
Yay?n Eti?i ?lkeleri, Yan?ltmalar Yan?ltmalar? Önlemeye Yönelik Öneriler”,
Sa?l?k Bilimlerinde Süreli Yay?nc?l?k
2009 6.Ulusal Sempozyumu, 20 Kas?m 2009 kas?m s.69.

Plagiarism.org. (2007) http://www.plagiarism.org/understanding-plagiarism
(Eri?im Tarihi 27.12.2017)

Tayfun Uzbay , “Bilimsel
Ara?t?rma Eti?i”, Sa?l?k Bilimlerinde
Süreli Yay?nc?l?k, 2006, s19.

TÜBA Bilim Eti?i Komitesi,
Bilimsel Ara?t?rmada Etik ve Sorunlar,
1. Bas?m, Ankara, Türkiye Bilimler Akademisi, TÜBA Yay?nlar? -TÜB?TAK Matbaas?,
2002

TÜB?TAK, Bilimsel
dergilere gönderilen makalelerde dikkat edilmesi gereken noktalar, http://journals.tubitak.gov.tr/genel/brosur.pdf
(Eri?im Tarihi: 27.12.2017)  

Umut Al ve Recai Co?tur, “Türk
Psikoloji Dergisi’nin Bibliyometrik Profili”. Türk Kütüphanecili?i, Vol.21, No.2, 2007,s.142-163.

Yavuz Akbulut ve di?erleri,
“Exploring te types and reasons of internet-trigged academic dihonesty among
Turkish undergraduate students: development of internet-trigged academic
dihonesty scale (ITADS)”. Computers and Education,
Vol.51, No.1, A?ustos 2007, s.1-11.